Czy fizjoterapia uroginekologiczna działa i czego wytyczne odradzają
Najmocniejsze dowody dotyczą samego treningu mięśni, a nie urządzeń. W przeglądzie Cochrane
kobiety z wysiłkowym nietrzymaniem moczu, które wykonywały trening dna miednicy, zgłaszały
wyleczenie w 56 procentach przypadków wobec 6 procent w grupie bez leczenia. To ryzyko względne
8,38 przy przedziale ufności od 3,68 do 19,07, na podstawie 4 badań i 165 kobiet, z oceną
jakości dowodów jako wysoka. Dla wszystkich typów nietrzymania moczu efekt jest mniejszy,
ale nadal wyraźny: ryzyko względne 5,34 przy przedziale od 2,78 do 10,26.
Uczciwie trzeba dodać, na czym te liczby stoją. To małe próby, po kilkadziesiąt do
kilkuset kobiet, a część wyników ma jakość dowodów ocenioną jako umiarkowana, nie wysoka.
Efekt na liczbę epizodów gubienia moczu w ciągu doby to średnio jeden epizod mniej.
Trening dna miednicy nie jest więc cudownym rozwiązaniem, tylko interwencją, która działa
lepiej niż wszystko, co można zaproponować przed nią, i nie niesie ryzyka operacji.
Co wytyczne zalecają
- Nadzorowany trening dna miednicy jako leczenie pierwszego wyboru przy wysiłkowym i mieszanym nietrzymaniu moczu (NG123 1.4.4).
- Trening pęcherza przez minimum 6 tygodni przy naglącym i mieszanym nietrzymaniu moczu (NG123 1.4.11).
- Wybór zajęć grupowych albo indywidualnych, bo skuteczność jest porównywalna, a chodzi o to, żeby dokończyć program (NG210 1.6.16).
- Redukcja masy ciała przy BMI powyżej 30, przy czym rekomendacja 1.6.8 wprost zakazuje odkładania terapii do czasu schudnięcia.
- Ograniczenie kofeiny i dopasowanie ilości wypijanych płynów przy pęcherzu nadreaktywnym (NG210 1.6.10).
- Kontynuowanie ćwiczeń przez całe życie, bo efekt utrzymuje się tak długo, jak długo trwa trening (NG210 1.3.10).
Czego wytyczne nie zalecają
- Rutynowej elektrostymulacji przy pęcherzu nadreaktywnym ani rutynowo w połączeniu z treningiem (NG123 1.4.8 i 1.4.9). Wyjątek z 1.4.10 dotyczy kobiet, które w ogóle nie potrafią czynnie napiąć dna miednicy.
- Rutynowej perineometrii i EMG dna miednicy jako biofeedbacku na stałe wpisanego w program treningu (NG123 1.4.6).
- Przezskórnej stymulacji nerwów krzyżowych, czyli elektrod TENS nad kością krzyżową, przy pęcherzu nadreaktywnym (NG123 1.4.13).
- Przezskórnej stymulacji nerwu piszczelowego tylnego przy pęcherzu nadreaktywnym (NG123 1.4.14).
- Liczenia na to, że sam spacer albo pływanie coś zmienią: rekomendacja 1.6.12 mówi wprost, że nie ma dowodów, by nienadzorowana aktywność poprawiała albo pogarszała objawy.
Ta druga kolumna jest praktyczna przy wybieraniu gabinetu. Jeśli cały plan opiera się na
elektrostymulacji, sondzie z biofeedbackiem albo fotelu magnetycznym, a trening pod okiem
terapeuty jest dodatkiem, to jest odwrotnie niż mówią wytyczne. Sprzęt bywa sensowny jako
pomoc dla kobiety, która nie czuje własnych mięśni, ale nie zastępuje pracy, którą trzeba
wykonać samodzielnie kilka razy dziennie przez kilka miesięcy.