Rehabilitacja po złamaniu: ile trwa, kiedy ją zacząć i jak wygląda

Rehabilitacja po złamaniu trwa zwykle od około 6 tygodni przy prostych złamaniach nadgarstka do 6 miesięcy i dłużej po złamaniach biodra czy piszczeli. Sam zrost kości zajmuje najczęściej 6 do 12 tygodni, ale powrót pełnej ruchomości, siły i pewności ruchu wymaga pracy jeszcze przez tygodnie po zdjęciu gipsu lub ortezy. Dokładny czas zależy od tego, która kość jest złamana, czy było przemieszczenie i operacja, od wieku oraz od tego, jak szybko zaczniesz ćwiczyć.

Jedno zastrzeżenie na start: ten tekst porządkuje orientacyjne ramy czasowe, ale plan rehabilitacji zawsze ustala lekarz prowadzący i fizjoterapeuta na podstawie kontrolnego RTG i badania. Te same złamania u dwóch osób potrafią goić się w różnym tempie.

Ile trwa rehabilitacja po złamaniu: orientacyjne ramy

To widełki orientacyjne dla niepowikłanych złamań. Złamania wieloodłamowe, otwarte, z uszkodzeniem więzadeł albo wymagające stabilizacji płytą czy gwoździem wydłużają każdy etap. Specjalistów pracujących z takimi pacjentami znajdziesz w hubie rehabilitacja po złamaniu.

Kiedy zacząć rehabilitację po złamaniu

Wcześniej, niż większość pacjentów zakłada. Rehabilitacja nie zaczyna się po zdjęciu gipsu, tylko najczęściej jeszcze w trakcie unieruchomienia. W gipsie lub ortezie można i warto ćwiczyć wolne stawy (palce, łokieć, bark przy złamanym nadgarstku), napinać izometrycznie mięśnie pod opatrunkiem i dbać o zmniejszanie obrzęku. Po operacjach, na przykład po zespoleniu biodra, pionizacja i pierwsze kroki przy asekuracji zaczynają się często już w pierwszych dobach po zabiegu.

Ten wczesny etap ma znaczenie, bo tygodnie pełnego bezruchu oznaczają zaniki mięśni i sztywność, którą później trzeba odrabiać. Jeśli lekarz nie przekazał żadnych zaleceń ruchowych na czas unieruchomienia, zapytaj o nie wprost albo skonsultuj się z fizjoterapeutą, także online, bo instruktaż ćwiczeń wolnych stawów da się bezpiecznie przeprowadzić przez wideo.

Trzy etapy powrotu do sprawności

Etap 1: unieruchomienie (od urazu do zdjęcia gipsu)

Cel: utrzymać wszystko, czego nie obejmuje opatrunek. Ćwiczenia wolnych stawów, izometria, kontrola obrzęku (elewacja, chłodzenie według zaleceń), higiena chodu o kulach z prawidłowym odciążeniem. Fizjoterapeuta uczy też bezpiecznego poruszania się po domu, co u osób starszych bywa najważniejszą interwencją, bo chroni przed kolejnym upadkiem.

Etap 2: odzyskiwanie ruchu (pierwsze tygodnie po zdjęciu unieruchomienia)

Staw po kilku tygodniach w gipsie jest sztywny, skóra wrażliwa, a mięśnie wyraźnie słabsze. To etap pracy nad zakresem ruchu: mobilizacje stawowe, praca na tkankach miękkich i bliznach pooperacyjnych, stopniowe obciążanie. Tu dzieje się większość wizyt w gabinecie. Przy złamaniach kończyny dolnej dochodzi nauka chodu: najpierw częściowe obciążanie, potem odstawianie kul.

Etap 3: siła i funkcja (do powrotu do pracy i sportu)

Zakres ruchu to nie wszystko; kość i mięśnie muszą znieść codzienne obciążenia. Trening siły, równowagi i propriocepcji (czucia stawu), a u sportowców stopniowy powrót do biegania i treningu. Ten etap pacjenci najczęściej porzucają za wcześnie, a to właśnie on chroni przed przewlekłą niestabilnością, na przykład kostki po złamaniu.

Co przyspiesza, a co opóźnia zrost kości

• Wiek. U dzieci kość zrasta się w kilka tygodni, u seniorów ten sam typ złamania potrafi goić się dwa razy dłużej.
• Palenie. Nikotyna pogarsza ukrwienie i realnie opóźnia zrost; to jeden z najlepiej udokumentowanych czynników ryzyka powikłań gojenia.
• Odżywienie. Gojąca się kość potrzebuje białka, wapnia i witaminy D. Przy niedoborach albo diecie eliminacyjnej warto skorzystać z pomocy dietetyka, który ułoży jadłospis wspierający zrost, zamiast zgadywać z suplementami.
• Choroby towarzyszące. Cukrzyca, osteoporoza i niektóre leki (np. przewlekle brane sterydy) wydłużają gojenie; lekarz uwzględnia to w planie kontroli.
• Przestrzeganie zaleceń. Zbyt wczesne pełne obciążanie grozi przemieszczeniem, ale równie szkodliwe jest przedłużanie bezruchu ze strachu. Tempo wyznaczają kontrolne RTG i badanie, nie kalendarz.

Rehabilitacja po złamaniu na NFZ czy prywatnie

Po złamaniu masz prawo do fizjoterapii refundowanej: lekarz (ortopeda albo lekarz POZ) wystawia skierowanie, które rejestrujesz w placówce w ciągu 30 dni. Kolejki bywają jednak dłuższe niż okres, w którym rehabilitacja daje najwięcej, dlatego część pacjentów pierwsze tygodnie po zdjęciu gipsu prowadzi prywatnie, a z terminu NFZ korzysta w etapie siłowym. Widełki cen prywatnych wizyt zebraliśmy na stronie ile kosztuje fizjoterapeuta.

Jeśli po złamaniu biodra, kręgosłupa albo kończyny dolnej pacjent nie jest w stanie dojechać do poradni, wchodzi w grę fizjoterapia w domu: na NFZ (urazy kończyn dolnych do 6 miesięcy od powstania są na liście wskazań) albo prywatnie z dojazdem. Zasady obu ścieżek opisaliśmy na stronie o rehabilitacji domowej.

Najczęstsze pytania

Znajdź fizjoterapeutę do rehabilitacji po złamaniu

W katalogu sprawdzisz numer PWZFz każdego specjalisty i zawęzisz wyniki do swojej dolegliwości. Zacznij od hubu rehabilitacja po złamaniu, a po zabiegach operacyjnych sprawdź też rehabilitację pooperacyjną.